نوار تیپ در علویجه؛ طراحی آبیاری
اگر در علویجه کشت ردیفی دارید و قصد دارید سامانه آبیاری سطحی را به آبیاری تحت فشار تغییر دهید، یکی از تصمیم‌های کلیدی، انتخاب نوع نوار آبیاری و طراحی شبکه هدایت آن است. نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری گزینه‌ای پرتکرار در مزارع ردیفی است، اما انتخاب آن بدون بررسی نیاز واقعی مزرعه و برنامه‌ریزی فنی ممکن است به جای صرفه‌جویی، هدررفت آب و انرژی ایجاد کند. در این مقاله تلاش کرده‌ایم پیش از خرید، مسیر درست برنامه‌ریزی را روشن کنیم.
نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری چیست و چه تفاوتی با سایر نوارها دارد؟
نوار تیپ لوله‌ای تخت و یکبار مصرف با قطر کم و ضخامت محدود است که به‌صورت رول ارائه می‌شود و قطره‌چکان‌های آن در فواصل مشخص روی بدنه تعبیه شده‌اند. مدل ۲۰ سانتی‌متری به عرض نوار اشاره دارد و مناسب ردیف‌های نزدیک به هم است. قبل از هر تصمیمی باید مشخصات فنی همان مدل — شامل فاصله خروجی، دبی، ضخامت دیواره، محدوده فشار مجاز و مقاومت UV — را از برگه فنی تولیدکننده بررسی کنید. خرید نوار تیپ ۲۰ سانتی در علویجه زمانی منطقی است که این مشخصات با شرایط مزرعه شما همخوانی داشته باشد.
تفاوت طرح‌های ساخت نوار
در بازار انواع طرح ساخت مثل لوله نخی و تاشو وجود دارد و مزایا و معایب هرکدام به جنس مواد اولیه، پروسه تولید و کاربرد متفاوت است. وقتی از نوار آبیاری مناسب مزرعه خود انتخاب می‌کنید، بهتر است نوع ساخت و برگه فنی را برای هر دو طرح بررسی نمایید و پیش از سفارش، کارشناس وب‌سایت AFP را برای بررسی شرایط زمین و استعلام قیمت روز به‌کار بگیرید.
اصول طراحی شبکه نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری
طراحی آبیاری با نوار تیپ فقط به خرید رول ختم نمی‌شود؛ چند مرحله فنی وجود دارد که اگر درست اجرا نشوند، پرفشارترین قطره‌چکان‌ها خشک می‌مانند و کم‌فشارترین‌ها آبخور اضافی دارند.
- محاسبه طول و عرض بستر: ابتدا عرض کشت و طول ردیف‌ها را اندازه بگیرید تا مشخص شود هر رول چند بستر را پوشش می‌دهد و تعداد اتصالات چقدر خواهد بود.
- تعیین فاصله خطوط: فاصله نوار از مرکز ردیف باید با فاصله ردیف‌های کشت و عمق ریشه تطابق داشته باشد؛ این مقدار روی بازده یکنواختی آبی تأثیر مستقیم دارد.
- انتخاب قطر لوله فرعی و اصلی: سایز لوله‌های توزیع‌کننده باید طوری باشد که افت فشار در انتهای بسترها بیش از حد مجاز نشود.
- بررسی نقاط هواگیری و تخلیه: محل نصب شیرهای هواگیر و تخلیه باید بر اساس اختلاف ارتفاع مسیر لوله و نظر متخصص تعیین شود، نه صرفاُ عبور لوله از کم‌ترین نقاط.
- تنظیم فشار ورودی: فشار ورودی باید در محدوده‌ای باشد که با مشخصات فنی نوار همخوانی داشته باشد و اختلاف فشار بین ابتدای مسیر و انتها نباید باعث آبخور ناهمگون شود.
چک‌لیست پیش از اجرای آبیاری با نوار تیپ در مزرعه
- برگه فنی نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری خواسته شود و پارامترهای فاصله خروجی، دبی، ضخامت و فشار مجاز در آن قید شده باشد.
- نیاز آبی فعلی مزرعه و الگوی کشت در فصل پیش‌رو شفاف باشد.
- طول، عرض و شیب مسیر لوله‌کشی نقشه‌کشی شود.
- محل‌های هواگیری و تخلیه با نظر متخصص طراحی شود.
- فشار و دبی منبع آبی با محاسبه افت مسیر سنجیده شود.
- پیش از خرید نهایی، شرایط زمین توسط کارشناس وب‌سایت AFP بررسی و قیمت روز استعلام گردد.
جمع‌بندی
استفاده از نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری در علویجه زمانی توجیه فنی دارد که برنامه آبیاری، محاسبه فشار و طراحی شبکه پیش از خرید انجام شده باشد. برای بررسی مشخصات فنی همان مدل، دریافت راهنمایی متناسب با شرایط مزرعه و اطلاع از قیمت روز، می‌توانید به وب‌سایت اصلی وب‌سایت AFP مراجعه کنید.
آیا نوار تیپ ۲۰ سانتی‌متری برای همه مزارع ردیفی مناسب است؟
خیر. تناسب نوار ۲۰ سانتی‌متری بستگی به فاصله ردیف‌ها، عرض بستر، فشار منبع آبی و طرح اجرای شبکه دارد. پیش از انتخاب باید مشخصات فنی مدل موردنظر با شرایط مزرعه مقایسه شود و در صورت نیاز از کارشناس وب‌سایت AFP راهنمایی گرفته شود.
فاصله قطره‌چکان و دبی نوار تیپ چگونه تعیین می‌شود؟
این دو پارامتر در برگه فنی تولیدکننده ذکر می‌شود و نمی‌توان بدون مرجع معتبر مقدار عددی آن‌ها را تجویز کرد. انتخاب فاصله و دبی باید بر اساس نیاز آبی محصول، نوع کشت و فشار موجود در سیستم انجام شود.
چرا قبل از خرید حتماً فشار و ارتفاع مزرعه بررسی شود؟
افت فشار در طول نوار و اختلاف ارتفاع مسیر مستقیماُ یکنواختی آبخور را تعیین می‌کند. اگر این موارد پیش از طراحی سنجیده نشوند انتهای مسیر خشک و ابتدای آن غرقاب می‌شود؛ بنابراین بررسی فشار و ارتفاع بخشی جدایی‌ناپذیر از برنامه‌ریزی آبیاری است.